ชื่อผู้แต่ง:
ฝ่ายข้อมูล มูลนิธิชีววิถี
"ที่จริงแล้วรัฐบาลไทยต้องยืนยันจุดยืนที่ว่าชื่อของ "จัสมินไรซ์" นั้น คือชื่อของสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิของไทย ดังนั้นการที่สำนักงานสิทธิบัตรและเครื่องหมายค้าของสหรัฐ ถือว่า "จัสมินไรซ์" เป็นชั้นคุณภาพข้าวที่มีเมล็ดยาว และปล่อยให้มีการขายข้าวเมล็ดยาวพันธุ์ใดก็ได้ในนามจัสมินไรซ์เป็นเรื่องไม่ถูกต้อง
กลุ่มนักวิจัยในโครงการ Step Wise Program
Sha Xueyan นักวิจัยที่พัฒนาข้าวแจสแมน
จากกรณีมหาวิทยาลัยหลุยส์เซียน่าประกาศเปิดตัวข้าวแจสแมนซึ่งอ้างว่ามีคุณสมบัติใกล้เคียงเทียบเท่ากับข้าวหอมมะลินั้น นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถีหรือไบโอไทยเห็นว่า รัฐบาลไทยไม่ควรนิ่งนอนใจ เนื่องจากอุตสาหกรรมข้าวในสหรัฐพยายามช่วงชิงตลาดข้าวหอมของไทยมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่การนำข้าวหอมมะลิของไทยไปผสมกับพันธุ์ข้าวต้นเตี้ยของสถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ และตั้งชื่อว่า "จัสมิน85"
เมื่อปี 2510 และต่อมาในปี 2540 มีการนำพันธุ์ข้าวซึ่งคาดว่าจะเป็นพันธุ์ข้าวเดลล่า(Della)ของอิตาลีหรือไม่ก็ข้าวสายพันธุ์ RT ของสหรัฐเองไปจดเครื่องหมายการค้า "จัสมาติ" แล้วอ้างว่าเป็น "ข้าวหอมมะลิที่ปลูกในเท็กซัส" และก่อนหน้านี้ไม่นานในปี 2545 กลุ่มนักวิจัยของสหรัฐที่นำโดยสถาบันวิจัยข้าวแห่งชาติที่อาร์คันซอส์ ร่วมกับมหาวิทยาลัยอาร์คันซอส์ และมหาวิทยาลัยฟลอริดา จัดทำโครงการ "Step Wise Program" เพื่อพัฒนาข้าวหอมมะลิให้ปลูกได้ในสหรัฐ จนเกิดการประท้วงของชาวนาไทยเพราะเกรงว่าสหรัฐจะนำข้าวที่ปรับปรุงขึ้นไปจดสิทธิบัตร ซึ่งจะกระทบต่อการส่งออกข้าวของไทย
ข้าวสายพันธุ์ RT
ในชื่อเครื่องหมายการค้า “จัสมาติ”
นายวิฑูรย์ กล่าวว่า " ประเด็นที่ควรกังวลคือ อุตสาหกรรมข้าวในสหรัฐอาจนำข้าวแจ สแมนไปจดเครื่องหมายการค้า (Trade Mark) คล้ายกับกรณีที่บริษัทไรซ์เทค จดเครื่องหมายการค้า "จัสมาติ" โดยอ้างว่าเป็นข้าวหอมมะลิที่ปลูกในเท็กซัส (American Grown Jasmine Rice) ซึ่งจะสร้างความสับสนให้กับผู้บริโภคได้ โดยในกรณีที่อุตสาหกรรมข้าวของสหรัฐนำข้าว แจสแมน ไปจดเครื่องหมายการค้า และอ้างว่าเป็นข้าวหอมมะลิ (Jasmine) นั้นจะส่งผลกระทบยิ่งกว่ากรณีบริษัทไรซ์เทคเสียอีก เพราะข้าวแจสแมนมีลักษณะใกล้เคียงกับข้าวหอมมะลิมากกว่าข้าวของไรซ์เทค และชื่อ Jassman นั้น เขียนและออกเสียงใกล้เคียง Jasmine ยิ่งกว่า Jasmati เสียอีก"
นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้อำนวยการชีววิถี กล่าวว่า "หากประเมินว่าการจดเครื่องหมายการค้าของอุตสาหกรรมข้าวสหรัฐทำให้เกิดความสับสนหรือหลงผิด ก็ต้องรีบคัดค้าน เพราะกฎหมายสหรัฐนั้นอนุญาตให้มีการคัดค้านได้ภายในระยะเวลา 5 ปีนับตั้งแต่ยื่นคำขอ และการต่อสู้ในเรื่องนี้แม้จะไม่สำเร็จ แต่จะเป็นโอกาสในการตอกย้ำคุณภาพและชื่อเสียงของข้าวหอมมะลิไทย แปรผลกระทบให้กลายเป็นโอกาสในการประชาสัมพันธ์ความพิเศษของข้าวหอมมะลิ"
"ที่จริงแล้วรัฐบาลไทยต้องยืนยันจุดยืนที่ว่าชื่อของ "จัสมินไรซ์" นั้น คือชื่อของสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิของไทย ดังนั้นการที่สำนักงานสิทธิบัตรและเครื่องหมายค้าของสหรัฐ ถือว่า "จัสมินไรซ์" เป็นชั้นคุณภาพข้าวที่มีเมล็ดยาว และปล่อยให้มีการขายข้าวเมล็ดยาวพันธุ์ใดก็ได้ในนามจัสมินไรซ์เป็นเรื่องไม่ถูกต้อง ประเทศอื่นทั่วโลกล้วนแต่ยอมรับว่าจัสมินไรซ์คือข้าวหอมมะลิของไทย และบัสมาติคือข้าวหอมของอินเดีย แต่อเมริกาซึ่งกล่าวหาประเทศอื่นว่าละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา กลับเป็นผู้ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาเสียเอง การประชาสัมพันธ์ชื่อ "หอมมะลิไรซ์" ก็ทำไป แต่ต้องไม่ลืมปกป้องชื่อ "จัสมินไรซ์" ให้สหรัฐฉกฉวยไปโดยนั่งดูอยู่เฉยๆ" นายวิฑูรย์กล่าว
ผู้อำนวยการมูลนิธิชีววิถียังกล่าวว่า ควรตรวจสอบพันธุกรรมของพันธุ์ข้าวแจสแมนด้วย โดยอย่าเพิ่งปักใจเชื่อว่าเป็นพันธุ์ข้าวที่พัฒนาจากพันธุ์ข้าวหอมของจีน เนื่องจากในระยะยาวหากข้าวหอมพันธุ์ใหม่นี้ ถูกนำไปจดสิทธิบัตร และพบว่าเกี่ยวข้องกับข้าวหอมมะลิของไทยอาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับการส่งออกข้าวหอมมะลิ และปัญหาอื่นๆที่กระทบสิทธิในพันธุกรรมของชาวนาไทยได้
เอกสารที่เกี่ยวข้อง
