“ข้าวหอมมะลิ” หรือ “ขาวดอกมะลิ” ตกบัลลังค์ข้าวที่ดีที่สุดของโลกให้แก่ข้าวผกาลำดวลของกัมพูชาเป็นกระแสข่าวที่ถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการตั้งคำถามเกี่ยวกับคุณภาพของข้าวหอมมะลิที่ด้อยลงอันเนื่องจากระบบ/วิธีการปลูก และสภาพของดินที่เปลี่ยนแปลงไปจากที่เคยเป็น

เราขอพาไปรู้จัก เบื้องหน้าเบื้องหลัง การประกวด World’s Best Rice และทำความรู้จักเกี่ยวกับข้าวที่ชนะการประกวดในแต่ละครั้ง ดังนี้

  1. การประกวดพันธุ์ข้าวที่กล่าวถึงกันในสื่อ เป็นการประกวดซึ่งจัดขึ้นในงาน World Rice Conference ซึ่งมีการประชุมกันทุกปี เพื่อส่งเสริมธุรกิจข้าว และมอบรางวัลข้าวที่ดีที่สุดของโลกเพื่อวัดการพัฒนาคุณภาพพันธุ์ข้าวของประเทศผู้ส่งออก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประเทศผู้ส่งออกในเอเชียอาคเนย์
  2. เจ้าภาพหลักของผู้จัดการเรื่องนี้คือ The Rice Trader ซึ่งเป็นกลุ่มเอกชนที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับการจัดอีเวนท์เรื่องข้าว ทำธุรกิจให้บริการข้อมูลการตลาดเกี่ยวกับข้าวสำหรับเอกชนในวงการ สำนักงานอยู่ที่แคลิฟอร์เนีย สปอนเซอร์หลักในการจัดกิจกรรมการประชุมและประกวดพันธุ์ข้าวส่วนใหญ่เป็นบริษัทค้าข้าว และสมาคมค้าข้าว รายใหญ่ของโลก ตัวอย่างเช่น Olam บริษัทการค้าเกษตรยักษ์ใหญ่ของสิงคโปร์
  3. ใครก็ตามที่ลงทะเบียนเข้าร่วมงานประชุม World Rice Conference หรือสปอนเซอร์การจัดประชุม สามารถส่งตัวอย่างข้าวเข้าประกวดได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม การเข้าร่วมประกวดพันธุ์ข้าวทำได้ง่ายๆ โดยหิ้วข้าวที่ต้องการประกวดไปแจ้งที่หน้างานได้เลย ทั้งนี้โดยหนึ่งตัวอย่างที่ส่งประกวดต้องส่ง 2-4 ก.ก. ครึ่งหนึ่งเอาไว้หุงเพื่อให้เชฟชิม และอีกครึ่งหนึ่งเอาไว้จัดแสดงและตรวจสอบคุณภาพเมล็ดซึ่งเป็นข้อมูลที่ใช้ในการพิจารณาประกอบกันในการประกวด แต่ละปีจะมีการเลือกผู้ตัดสินซึ่งเป็นเชฟจำนวนหนึ่งคนหรือมากกว่า จะทำหน้าเป็นกรรมการตัดสิน
  4. ตั้งแต่เริ่มประกวดมาตั้งแต่ปี 2009 ข้าวหอมมะลิของไทยชนะการประกวดข้าวที่ดีที่สุดมาแล้ว 7 ครั้ง โดยในปี 2014 ได้รับรางวัลร่วมกันกับข้าวผกาลำดวลหรือหอมมะลิกัมพูชา
  5. กัมพูชาได้รับรางวัลรองลงมาถึง 5 ครั้ง รวมครั้งล่าสุดในปีนี้ โดยนอกจากรับรางวัลชนะเลิศร่วมกับไทยในปี 2014 ยังได้รับรางวัลคู่กับข้าว Calrose ของสหรัฐในปี 2013 ด้วย
  6. สหรัฐได้รับรางวัล 2 ครั้ง ส่วนพม่าและเวียดนามได้รับรางวัลร่วมกันประเทศละ 1 ครั้ง ข้าวพม่าที่ชนะประกวดมีพื้นที่ปลูกน้อยมาก ยังไม่สามารถผลิตเพื่อส่งออกได้ในปริมาณมาก เช่นเดียวกับข้าวเวียดนามที่ยังอยู่ในช่วงการเริ่มต้นการผลิต และการทำให้ข้าวมีคุณภาพดีและสม่ำเสมอ
  7. น่าสังเกตว่าข้าวคุณภาพดีของอินเดีย ปากีสถาน หรือ ข้าวของญี่ปุ่น ไม่ได้อยู่ในรายชื่อข้าวที่ได้รับรางวัล ซึ่งเป็นไปได้สูงว่าอุตสาหกรรมข้าวของประเทศดังกล่าวไม่ได้ให้ความสำคัญเกี่ยวกับการประกวด หรือไม่จำเป็นต้องใช้ผลการประกวดข้าวมาทำตลาดข้าวเหมือนประเทศในเอเชียอาคเนย์
  8. ข้าวที่ชนะการประกวดเป็นเกือบทั้งหมดเป็นพันธุ์ข้าว Indica ยกเว้น Calrose ซึ่งเป็น Japonica โดย Calrose ข้าวจากแคลิฟอร์เนีย ซึ่งตั้งอยู่ในรัฐเดียวกับ The Rice Trader ได้รับรางวัลถึง 2 ครั้ง Calrose พัฒนามาจากข้าวกลุ่ม Japonica คุณภาพดีของญี่ปุ่น และญี่ปุ่นก็มีข้าวประเภทเดียวกันที่คุณภาพดีเป็นจำนวนมาก
  9. พันธุ์ข้าวคุณภาพดีที่ชนะการประกวด เช่น หอมมะลิ ผกาลำดวล Paw San Mui เป็นสายพันธุ์เก่าแก่ที่มาจากการอนุรักษ์และคัดเลือกพันธุ์โดยชุมชนชาวนา ในขณะที่ Calrose และ ST25 มาจากการปรับปรุงพัฒนาพันธุ์ในหน่วยงานวิจัยของรัฐ

ผลการประกวดอย่างน้อยก็ทำให้ทุกฝ่ายตั้งคำถามและมุ่งพัฒนาข้าวคุณภาพของไทย แต่การรู้เท่าทันเบื้องหน้าเบื้องหลังของการประกวดข้าวที่ดีที่สุดของโลก ก็เป็นเรื่องจำเป็นเช่นกัน

อัพเดทข้อมูลล่าสุด

ทำความรู้จักข้าวที่ดีที่สุดของโลก 5 สายพันธุ์ 5 ประเทศ

ผกาลำดวล ข้าวดั้งเดิมของกลุ่มคนเขมร
คาร์โรส ข้าวเมล็ดสั้น ของอเมริกา เคยชนะการประกวดมาแล้ว
ปอซานหมุย หรือ ไข่มุกพม่า
หอมมะลิ ข้าวเมล็ดยาวของไทยที่มีชื่อเสียงยาวนานในระดับโลก
ST25 หอมเมล็ดยาวคล้ายข้าวหอมมะลิ