เห็ดโคนหรือเห็ดปลวก(Termite mushroom) มีความหลากหลายมากกว่าที่เราๆท่านๆเคยทราบ

ประมาณการว่าทั่วโลกมีการจัดจำแนกชนิดเห็ดโคนแล้วประมาณ 40 ชนิด เฉพาะประเทศไทยพบแล้วประมาณ 21 ชนิด (อย่างไรก็ตาม Ye et al. 2019 ระบุว่า การศึกษาเรื่องนี้ในประเทศไทยและประเทศลุ่มน้ำโขงซึ่งมีความหลากหลายของเห็ดกลุ่มนี้ยังคงขาดการศึกษาอย่างมาก ) ใกล้เคียงกันที่พบในประเทศจีน (80% อยู่ในยูนนาน)

เห็ดโคนเป็นของขวัญสุดพิเศษที่ระบบนิเวศให้มาโดยแท้ เนื่องจากเห็ดกลุ่มนี้เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกันระหว่างปลวกกับเชื้อรา โดยสปอร์ของเห็ดโคนเป็นอาหารของปลวก และราจะช่วยย่อยซากพืชให้กับปลวกเป็นการตอบแทน

ความสัมพันธ์พิเศษและซับซ้อนนี้จึงยังไม่มีผู้ใดประสบผลสำเร็จในการเพาะเลี้ยงเห็ดโคนในถุงเพาะแบบเดียวกับเห็ดอื่นที่ทำในเชิงอุตสาหกรรม แต่อาจทำได้โดยการสร้างระบบนิเวศแบบเดียวกับป่าธรรมชาติแล้วโรยด้วยสปอร์จากเห็ด หรือการเลี้ยงปลวกชนิดที่จำเพาะต่อเห็ดโคนเพื่อชักนำให้เห็ดราเจริญเติบโตจนมีขนาดใหญ่งอกผ่านดินออกมาเป็นดอกเห็ดที่เราเห็น

เห็ดโคนเป็นอาหารจากธรรมชาติที่ให้โปรตีนสูงตั้งแต่ 25%-35% กรดอมิโน และสารอาหารอื่นๆ จึงอาจถือได้ว่าเป็นของขวัญสุดพิเศษที่ระบบนิเวศมอบให้แก่เรา

ระบบเกษตรกรรมและการผลิตอาหารที่ก้าวหน้าที่สุดอาจไม่ใช่การเลี้ยงสัตว์แบบอุตสาหกรรม หรือการทำ lab grown protein ซึ่งสร้างปัญหาและยังคงมีคำถามต่อการใช้ทรัพยากร ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และมิติทางสังคมอื่นๆ แต่อาจเป็นการศึกษาระบบนิเวศของเห็ด ปลวก ดิน และพืชพรรณทั้งหลาย เพื่อให้เราสามารถจัดการระบบนิเวศให้เหมาะสม เพื่อให้ระบบนิเวศนั้นตอบแทนในรูปอาหารชั้นเลิศให้ทุกคนสามารถเข้าถึง

หมายเหตุ : ชื่อของเห็ด และชื่อวิทยาศาสตร์ ได้จากการประมวลข้อมูลจากหลายแหล่ง แต่พบว่ายังมีความแตกต่างของข้อมูลจากแต่ละแหล่งบางส่วน เนื้อหาจึงอาจคลาดเคลื่อนได้ จากข้อจำกัดของการศึกษาเรื่องนี้ในประเทศไทยและภูมิภาค ซึ่งจะปรับปรุงต่อไปเป็นลำดับ