EDVs คำประดิษฐ์โดยUPOV1991

การเข้าร่วม CPTPP โดยมีเงื่อนไขให้ต้องเป็นภาคีอนุสัญญา UPOV1991 จะส่งผลกระทบต่อวิถีการคัดเลือกพันธุ์ในแปลงปลูกของเกษตรกรรายย่อยที่สืบสานมาเนิ่นนานนับตั้งแต่อดีตกลายเป็นสิ่งที่ไม่อาจทำได้ดังเดิม

ในอดีตและแม้ในปัจจุบัน เมื่อเกษตรได้พันธุ์พืชมาปลูก โดยระหว่างที่ปลูกหรือหลังเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ พวกเขาจะสังเกตว่า ต้นข้าวต้นใด ไม้ผลต้นไหน มีลักษณะพิเศษ เช่น ต้านทานโรค ทนแล้ง เติบโตเร็ว รสชาติดี หรือมีคุณสมบัติวิเศษอื่นใด พวกเขาจะคัดเลือกสายพันธุ์ที่มีลักษณะที่ต้องการจากในแปลงมาปลูกต่อ คัดเลือกสายพันธุ์นี้ซ้ำแล้วซ้ำอีก ทั้งโดยตนเองหรือเพื่อนบ้านในชุมชน

วิถีดังกล่าวทำให้เกิดพันธุ์พืชสายพันธุ์ดีเป็นจำนวนมากและหลากหลาย ข้าวหอมมะลิ สังข์หยด เล้าแตก ข้าวเหนียวลืมผัว ฯลฯ มะม่วงอกร่อง เขียวเสวย ยายกล่ำ มันขุนศรี ฯลฯ ทุเรียนหมอนทอง ชะนี ก้านยาว ละอองฟ้า กบ หลง-หลินลับแล สาลิกา ฯลฯ ล้วนแล้วแต่มาจาก "วิถีการปรับปรุงพันธุ์โดยเกษตรกรรายย่อยและชุมชนเกษตรกรรม"

วิถีเหล่านี้จะถูกทำให้เป็นไปโดยยากขึ้น หรือทำไม่ได้เลย หากเกษตรกรรายย่อยเหล่านี้ได้        "สายพันธุ์พืชใหม่" มาไม่ว่าโดยวิธีใดก็ตาม เมื่อปลูกแล้วคัดพันธุ์จากแปลงปลูก เพื่อให้ได้พันธุ์ดีที่ต้องการเหมือนวิถีที่เคยทำในอดีต แต่หากสายพันธุ์ที่คัดได้นั้นเป็น "สายพันธุ์ที่มีลักษณะสำคัญเหมือนสายพันธุ์พืชใหม่" ที่บริษัทเมล็ดพันธุ์ขึ้นทะเบียนไว้ สายพันธุ์ที่เกษตรกรคัดได้นั้นจะถือว่าเป็น EDV (Essentially Derived Variety) ของบริษัท การนำไปปลูกเพื่อขายจะมีความผิด ทั้งส่วนขยายพันธุ์ ผลผลิต และผลิตภัณฑ์ ถือว่าเป็นกรรมสิทธิ์ของบริษัท

UPOV1991 ระบุว่า การเกิดพันธุ์ใหม่ใดก็ตามไม่ว่าจะเป็น

• การกลายพันธุ์ตามธรรมชาติ

• ความผันแปรในบางส่วนของต้นพืช

• การผันแปรของบางลักษณะในพันธุ์พืช

• การกลายพันธุ์ที่ถูกชักนำให้เกิดขึ้น

• การผสมกลับ

• การเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากพันธุวิศวกรรม

หากมีลักษณะสำคัญของพันธุ์พืชใหม่ที่บริษัทขอรับการคุ้มครองไว้แล้ว จะถือว่าเป็น EDV  ใครจะนำไปใช้ประโยชน์ในทางพาณิชย์ต้องขออนุญาตจากบริษัทก่อน คำประดิษฐ์ EDVs ซึ่งมุ่งหมายปกป้องบริษัทเมล็ดพันธุ์จากการลอกเลียนแบบ การทำคอสเมติคบรีดดิ้ง หรือการนำเอาไปดัดแปลงพันธุกรรม จึงส่งผลกระทบรวมไปถึงเกษตรกรรายย่อยและวิถีเกษตรกรรมของชุมชนอย่างร้ายแรงในอนาคตไปพร้อมๆกันด้วย

จนถึงบัดนี้ คำประดิษฐ์นี้ได้ก่อให้เกิดปัญหามากมายและยังไม่ได้สร้างความเข้าใจร่วมกันแม้ในหมู่บริษัทเมล็ดพันธุ์และนักปรับปรุงพันธุ์ด้วยกัน บางกรณีศาลตัดสินให้บริษัทเจ้าของพันธุ์พืชชนะคดี แต่ศาลในอีกประเทศตัดสินให้แพ้คดี เป็นต้น

การเข้าร่วม CPTPP ที่ต้องยอมรับ UPOV1991 จะเป็นการทำลายความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งจะไม่ส่งผลกระทบต่อเกษตรกรรายย่อยเท่านั้น แต่จะสร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อความมั่นคงทางอาหารของทุกๆคน และวิถีการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทยอย่างร้ายแรง

เนื้อหา: