เปิดโปง UPOV ปกปิดภาวะพึ่งพาในอุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ของเวียดนาม

เวียดนามถูกผลักดันโดยสหรัฐให้เข้าร่วมเป็นภาคี UPOV1991 ตั้งแต่ปี 2006 เพื่อแลกกับ     การเข้าร่วมเป็นสมาชิก WTO ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา UPOV ได้ใช้เวียดนามเป็นต้นแบบ "ความสำเร็จ" เพื่อชักจูงให้ประเทศต่างๆเข้าร่วมเป็นภาคี

ทั้งนี้ รวมทั้งกลุ่มผู้สนับสนุนให้ประเทศไทยเข้าร่วม CPTPP ได้พาผู้นำเกษตรกร องค์กรเกษตรกร และข้าราชการ เพื่อไปศึกษา โน้มน้าวชวนเชื่อ ชี้ให้เห็นแต่ภาพที่เป็นคุณประโยชน์จากการเข้าเป็นภาคี UPOV1991 แต่ในความเป็นจริง อุตสาหกรรมเมล็ดพันธุ์ของเวียดนามกำลังอยู่ในสภาพที่พึ่งพาตนเองได้น้อยลง ไม่ว่าจากงานศึกษาโดยบริษัทวิจัยด้านการตลาด Mordor Intelligence และ Mau Dung Nguyen นักวิชาการจาก Vietnam National University of Agriculture

หลายคนยกตัวอย่างความสำเร็จเรื่องข้าวของเวียดนาม แต่ละเลยความจริงสำคัญ 2 ประการคือ 1) การพัฒนาพันธุ์ข้าวของเวียดนามไม่ได้เกิดจากแรงจูงใจจากการเข้าเป็นภาคี UPOV1991 แต่เกิดจากการสนับสนุนงบประมาณการวิจัยของภาครัฐ ทั้งโดยผ่านกลไกของรัฐโดยตรง หรือบริษัทที่เกิดจากการแปรรูปกิจการของรัฐให้เป็นเอกชน เช่น Vinaseed หรือ Southern seed 2) และการที่ปัจจุบันการใช้พันธุ์ข้าวของเวียดนามในสัดส่วนสูงมากถึงประมาณครึ่งหนึ่ง มาจาก IRRRI (สถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ) และจากจีน (ซึ่งมีทั้งเมล็ดพันธุ์ผสมเปิด และพันธุ์ข้าวลูกผสม (ซึ่งต้องซื้อในราคาแพงมากกว่าพันธุ์ข้าวทั่วไปหลายเท่า โดยพันธุ์ข้าวลูกผสม 75-80% ที่ปลูกอยู่ในเวียดนามต้องซื้อจากจีน)

ส่วนกรณีเมล็ดพันธุ์พืชไร่ เช่น ข้าวโพดนั้น 75% ของเมล็ดพันธุ์เป็นการผลิตและนำเข้าโดยบริษัทเมล็ดพันธุ์ข้ามชาติ ทั้งจาก เจริญโภคภัณฑ์ ซินเจนทา มอนซานโต้ และไบโอซีดส์(อินเดีย) เช่น เดียวกันกับเมล็ดพันธุ์ผัก 80% เป็นการนำเข้า จากบริษัท Sakata, Takii จากญี่ปุ่น Vilmorin จากฝรั่งเศส อีสต์เวสต์ซีดส์ (เนเธอร์แลนด์) และเจียไต๋ เป็นต้น บริษัทวิจัยการตลาด Mordor Intelligence สรุปว่า ตลาดเมล็ดพันธุ์ของเวียดนาม 80% อยู่ในมือของบริษัทเพียง 8 บริษัทเท่านั้น

แน่นอน UPOV ไม่มีทางบอกเราว่า แนวโน้มการรวมศูนย์พันธุ์พืชในมือของบริษัททั้งหลายนั้น มีแนวโน้มไปสู่การผูกขาดมากยิ่งขึ้น ภายใต้ระบบทรัพย์สินทางปัญญาที่ถูกออกแบบมาให้เพิ่มสิทธิผูกขาดแก่บริษัทเมล็ดพันธุ์ ลดทอนสิทธิของเกษตรกรรายย่อยไม่ให้เก็บพันธุ์ไปปลูกต่อ รวมทั้งขัดขวางการคัดเลือกพัฒนาสายพันธุ์จากไร่นาของตนเอง !

เนื้อหา: